Katarzyna Kaźmierczak,
Trener biznesu, konsultant HR, coach, współzałożycielka firmy szkoleniowej K2 Training
Kult pracy, który jest w naszej kulturze obecny powoduje, że takie odchylenia od normy jak pracoholizm, czy wypalenie zawodowe są bagatelizowane. Pierwsze z nich bywa nawet nagradzane przez same organizacje. Tym samym wzmacnia się w nas poczucie, że jak będziemy pracowali dużo i ciężko to na końcu tej krętej i długiej drogi będzie czekał nas awans, uznanie szefów i bogactwo. Dlatego pracujemy. Coraz więcej. Coraz dłużej. Coraz bardziej oddając inne pola z naszego życia pracy. Jeśli pracujesz dużo masz poważanie w otoczeniu, uchodzisz za osobę rzetelną i odpowiedzialną. Częstą wymówką brania nadgodzin jest wola zapewnienia jak najlepszego bytu swojej rodzinie, dzieciom. Przecież robisz to dla nich! Czy na pewno?
Wypalenie zawodowe według badaczy określane jest jako stan fizycznego, emocjonalnego i umysłowego wyczerpania, będącego wynikiem długoterminowego zaangażowania w sytuacje zawodowe wymagające wysiłku emocjonalnego (Schaufeli i Greenglass, 2001). Co to dokładnie oznacza? Symptomy wskazujące na wypalenie zawodowe są tak liczne, że ciężko czasami przypisać je właśnie jemu.
Fizyczne: Bóle głowy, problemy ze snem, długotrwałe zmęczenie, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, większa podatność na przeziębienia i grypę, problemy z sercem.
Emocjonalne: rozdrażnienie, łatwiejsze wpadanie w złość, frustracja, poczucie winy, wycofywanie się z poszczególnych obszarów życia (sport, pasje, rodzina, znajomi), a potem także z zadań, które wcześniej sprawiały radość, popadanie w marazm.
Społeczne: izolowanie się od współpracowników/ klientów/ znajomych, negatywne postrzeganie innych, niezdolność do koncentracji na problemach osób z otoczenia, strofowanie, krytykowanie, nieufność w stosunku do ludzi.
Problem wypalenia ma swoje źródło w idealizowaniu pracy, którą wykonujemy. Najpierw czujemy ogromną przyjemność z wypełniania obowiązków. Rola zawodowa, której się podjęliśmy często wynikała z naszej pasji i zainteresowań. Każde kolejne zadanie traktowaliśmy jako wyzwanie i możliwość rozwijania siebie. Dla osób najbardziej narażonych na syndrom wypalenia praca jest bardzo ważnym aspektem życia. Daje poczucie spełnienia, realizowania własnej misji, możliwości zyskania aprobaty innych ludzi. Kiedy w pracy dobrze nam idzie, osiągamy kolejne sukcesy, zarabiamy coraz więcej to zaczynamy poświęcać jej coraz więcej czasu i uwagi. Pozwalamy zająć jej coraz większy obszar naszego życia. W momencie, gdy staje się jedynym, zachwiana zostaje równowaga, co zwykle skutkuje wypaleniem zawodowym.
Co zrobić, kiedy rozpoznasz w sobie symptomy wypalenia?
Pierwszym, najbardziej zdrowym odruchem jest odcięcie się od czynników stresowych i samej pracy. Weź urlop (w gorszym przypadku będziesz potrzebował zwolnienia lekarskiego, ale liczę, że do tego nie doprowadzisz, bo leczenie objawów nie rozwiąże problemu). Zarezerwuj czas tylko dla siebie i poświęć go na analizę dotychczasowej sytuacji. Odpowiedz sobie na pytania:
Warto też porozmawiać o odpowiedziach na powyższe pytania z zaufaną osobą, która spojrzy na naszą sytuację z innej perspektywy, podda parę pomysłów rozwiązań. Postaraj się ich nie negować (jakkolwiek abstrakcyjne by się wydawały). Zaplanuj działania, które pozwolą zminimalizować czynniki wywołujące wypalenie, a przede wszystkim zadbają o Twoje zdrowie. Zmiana diety, powrót do ćwiczeń lub na basen, odpowiednia suplementacja witamin pomoże odzyskać siły i zregenerować organizm. Odśwież relacje towarzyskie. Wyjdź poza krąg osób z pracy i zacznij poznawać nowe. Wychodź wcześniej z pracy i poświęcaj czas na swoje hobby, na początku wystarczy godzina dziennie. Naucz się też stawiać granice w pracy. Dowiedz się jak możesz ćwiczyć swoją asertywność, aby już nigdy więcej nie pozwolić na to, aby praca pochłonęła Twoje życie, pod wpływem iluzji poczucia obowiązku wykorzystywanej przez innych.
Szczęśliwa kariera nie toczy się sama. Nie przestawaj szukać inspiracji w rozwoju i korzystaj z porad naszych Ekspertów.
Każdy zasługuje na to, aby lubić swoją pracę. Nie każdy jednak wie jak to zrobić. Skorzystaj z wiedzy Ekspertów, inspirujących historii naszych Bohaterów i poznawaj miejsca gdzie możesz cieszyć się z poniedziałków!
